Thời gian gần đây, quy trình kiểm tra khí thải đối với ô tô chạy động cơ diesel tại các trung tâm đăng kiểm, đặc biệt là phương pháp “gia tốc tự do” – đạp hết hành trình chân ga để tăng vòng tua tối đa, đang tạo ra nhiều ý kiến trái chiều trong cộng đồng người dùng xe. Không ít chủ xe, nhất là những phương tiện đã sử dụng lâu năm, bày tỏ sự lo lắng khi chứng kiến xe của mình bị đẩy vòng tua lên sát ngưỡng đỏ để đo khói trong quá trình kiểm định.
1Nỗi lo chủ xe khi phải đạp hết chân ga
Anh Lê Nhuận Trí (Đông Anh, Hà Nội), chủ chiếc Hyundai Santa Fe máy dầu đời 2021, cho biết vừa hoàn tất đăng kiểm tại một trung tâm ở Hà Nội nhưng vẫn không khỏi “xót ruột” khi theo dõi quy trình kiểm tra khí thải.
Theo anh Trí, trong quá trình thử nghiệm, đăng kiểm viên đạp ga sát sàn và giữ ở mức vòng tua cao trong nhiều lần liên tiếp. “Tôi lái xe gần 20 năm nhưng hầu như chưa bao giờ đạp ga hết cỡ như vậy. Trong điều kiện giao thông thực tế, rất hiếm khi phải ép động cơ lên vòng tua cao như thế”, anh chia sẻ.
Tương tự, anh Văn Anh (Hạ Long, Quảng Ninh), chủ chiếc Toyota Fortuner máy dầu đời 2015, cũng cho rằng cách vận hành trong quá trình kiểm tra khác xa so với thực tế sử dụng hằng ngày.
Theo anh, khi tăng tốc trong điều kiện bình thường, người lái thường tăng ga từ từ để vòng tua động cơ tăng dần, giúp các hệ thống bôi trơn và làm mát hoạt động ổn định. Việc đạp ga đột ngột khi xe không tải có thể khiến nhiệt độ kim loại tăng nhanh, nhiên liệu phun nhiều nhưng chưa cháy hết, từ đó tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng tới độ bền động cơ.
Nhiều chủ xe khác cũng bày tỏ băn khoăn trước kỳ đăng kiểm sắp tới. Anh P. Hải (Hà Nội), người đang sử dụng Ford Ranger đời 2023, cho biết anh khá lo lắng khi nghe thông tin chủ xe phải ký cam kết miễn trừ trách nhiệm nếu xảy ra sự cố trong quá trình thử khí thải.
“Trong điều kiện giao thông tại Việt Nam, hiếm khi người lái phải đạp ga quá mạnh. Vì vậy việc ép động cơ lên vòng tua cao khi xe không tải khiến tôi khá khó hiểu và lo ngại về rủi ro kỹ thuật”, anh Hải chia sẻ.
Một số tài xế có kinh nghiệm còn truyền tai nhau những lưu ý trước khi vào dây chuyền kiểm định, như làm nóng động cơ trước khi thử khí thải và tắt điều hòa để hạn chế ảnh hưởng tới các bộ phận cơ khí.
2Góc nhìn kỹ thuật: cần thiết hay tiềm ẩn rủi ro?
Theo anh Đào Sơn Nam, chủ một trung tâm bảo dưỡng ô tô tại Hà Nội, việc đẩy vòng tua động cơ lên mức cao khi xe không tải – đặc biệt với động cơ diesel – là điều khiến nhiều chủ xe và thợ kỹ thuật lo ngại.
Trong điều kiện vận hành thông thường, vòng tua động cơ diesel thường chỉ dao động khoảng 1.500 – 2.200 vòng/phút, đủ để xe vận hành ổn định và tiết kiệm nhiên liệu. Việc đột ngột tăng vòng tua lên 3.000 – 5.000 vòng/phút khi xe đứng yên có thể khiến một số hệ thống chưa kịp thích ứng.
“Động cơ được thiết kế để các hệ thống nhiên liệu, turbo, bôi trơn và làm mát phối hợp nhịp nhàng khi tăng ga từ từ. Nếu đạp thốc ga khi xe không tải, áp suất và nhiệt độ thay đổi nhanh có thể gây rủi ro với những động cơ đã cũ”, anh Nam phân tích.
Một điểm khiến nhiều chủ xe băn khoăn là việc ký cam kết miễn trừ trách nhiệm trước khi kiểm tra khí thải. Trong trường hợp phát sinh hỏng hóc, chi phí sửa chữa – từ hỏng tăng cam, bục ống nước đến các lỗi nặng hơn như bó máy – có thể lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng.
Theo các chuyên gia kỹ thuật, để vượt qua bài kiểm tra khí thải khi tiêu chuẩn ngày càng siết chặt, xe cần được bảo dưỡng tốt, hệ thống kim phun sạch, turbo hoạt động ổn định và các cảm biến chính xác. Với những xe đã sử dụng 10–15 năm, nguy cơ phát sinh sự cố khi thử vòng tua cao có thể lớn hơn nếu động cơ không còn ở trạng thái tối ưu.
Dù vậy, nhiều ý kiến cũng cho rằng các trung tâm đăng kiểm hiện chỉ đang thực hiện đúng quy trình theo quy định hiện hành. Vì vậy, cách tốt nhất để hạn chế rủi ro là kiểm tra và bảo dưỡng xe kỹ lưỡng trước khi đưa phương tiện đi đăng kiểm.
